Minerały

Minerały są ważnym składnikiem diety człowieka, spełniają bowiem rolę budulcową oraz regulacyjną. Stanowią około 4-5% organizmu człowieka (przy czym najważniejsze to chlorek sodu, a także sole wapnia i magnezu). Niedostateczna ilość soli mineralnych w diecie może prowadzić do poważnych zaburzeń w organizmie człowieka.

Magnez

Jest jednym z najważniejszych minerałów dla ludzkiego organizmu. Zgromadzony głównie w komórkach podobnie jak potas (a nie w płynach jak np. sód), aktywuje ponad 300 różnych enzymów i pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Powszechnie kojarzony z występowaniem skurczów. Brak magnezu w organizmie zwiększa napięcie nerwowe. Magnez pomaga w utrzymaniu zdrowych kości, zębów, prawidłowych funkcji psychologicznych oraz utrzymaniu równowagi elektrolitowej.

Badania WOBASZ* wykazały, że dieta Polaków jest uboga w magnez – zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn.

Niedobór

Niedoborem magnezu najbardziej narażone są osoby stosujące mało urozmaiconą dietę oraz spożywające żywność przetworzoną z dużą ilością konserwantów, fosforanów, błonnika i fitynianów. Choroby przewodu pokarmowego i obciążenie układu nerwowego również nasilają niedobory tego minerału. O suplementacji magnezu powinny pamiętać osoby z chorymi nerkami oraz przyjmujące leki (np. antykoncepcyjne, psychotropowe, nasenne). Picie małej ilości wody mineralnej może być przyczyną niedoboru magnezu.

Objawy
  • zaburzenia nerwowo-mięśniowe i sercowo-naczyniowe
  • nadciśnienie tętnicze
  • zwiększenie ryzyka osteoporozy
  • osłabienie organizmu, apatia
  • depresja
  • trudności w koncentracji
  • nadmierna drażliwość
  • tiki nerwowe, np. drganie powieki
  • wypadanie włosów, łamliwość paznokci
  • oczopląs
  • ryzyko zespołu metabolicznego
  • insulinooporność, upośledzenie wydzielania insuliny

Nadmiar

Nadmiarem magnezu w organizmie narażone są osoby przyjmujące leki alkalizujące lub suplementujące hiperdawki tego minerału.

Objawy
  • właściwości przeczyszczające
  • alkaloza
  • hipokaliemia
  • odwodnienie
  • trudności w oddychaniu
  • zmiany pracy serca
Żelazo

Zwane przenośnikiem tlenu w organizmie. Jest najważniejszym składnikiem hemoglobiny w czerwonych krwinkach. Chroni przed stresem oksydacyjnym. Jest odpowiedzialne za utrzymanie metabolizmu energetycznego. Przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia.

Badania WOBASZ* wykazały, że zawartość żelaza w diecie Polaków w przypadku kobiet jest niedoborowa.

Niedobór

Jedną z najczęstszych przyczyn niedoboru żelaza jest jego niewystarczające spożycie w diecie lub problemy z wchłanianiem. O suplementacji tego minerału powinny pamiętać kobiety w ciąży, kobiety tracące duże ilości krwi w wyniku menstruacji czy osoby stosujące dietę wegańską lub wegetariańską. Przyczynami niedoboru mogą być również krwawienia z przewodu pokarmowego lub krwotok wewnętrzny.

Objawy
  • pierwszym objawem niedoboru żelaza jest spadek stężenia ferrytyny, kolejnym jest spadek stężenia hemoglobiny
  • osłabienie
  • senność
  • bladość skóry i spojówek
  • zmiany w śluzówce: zanik brodawek językowych, biegunki, zajady
  • zwiększona łamliwość włosów i paznokci
  • spadek odporności
  • spadek sprawności psychicznej
  • zmęczenie

Nadmiar

Nadmiarem żelaza w organizmie najbardziej narażone są osoby spożywające duże ilości mięsa czerwonego oraz intensywnie suplementujące ten minerał (powyżej 50 mg/dobę). Schorzeniem nasilającym ryzyko nadmiaru jest również hemochromatoza, czyli nadmierne wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego.

Objawy
  • zwiększenie podatności na infekcje
  • zmniejszenie wchłaniania cynku i miedzi
  • odkładanie żelaza w tkankach, co powoduje ich uszkodzenie
  • zwiększenie produkcji wolnych rodników, co prowadzi do wzrostu ryzyka nowotworów i choroby wieńcowej
  • zaparcia, wzdęcia
  • Zaburzenia hormonalne
  • osteoporoza
  • depresja
Cynk

Jeden z najcenniejszych w organizmie mikroelementów, który aktywuje ponad 200 różnych enzymów. Pomaga w utrzymaniu prawidłowej równowagi kwasowo-zasadowej oraz w syntezie DNA. Ma ogromne znaczenie w procesach metabolicznych, pomaga w utrzymaniu prawidłowej płodności i funkcji rozrodczych. Wspiera układ odpornościowy i zapewnia dobrą kondycję skóry, włosów i paznokci.

Niedobór

Niedoborem tego mikroelementu narażone są osoby z problemami jelitowymi lub monotonną dietą. O suplementacji powinno się pamiętać podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej oraz spożywając alkohol. Sytuacjami nasilającymi niedobór cynku są częste biegunki lub zatrucie kadmem.

Objawy
  • problemy skórne
  • niedokrwistość
  • spowolnienie tempa wzrostu
  • wady wrodzone
  • powolne gojenie się ran
  • łuszczycopodobne zmiany skórne
  • zapalenie skóry
  • utrata owłosienia
  • zaburzenia odporności
  • zaburzenia smaku i węchu
  • miażdżyca tętnic

Nadmiar

Nadmiar cynku w organizmie może wystąpić w sytuacji suplementacji tego mikroelementu w hiperdawkach.

Objawy
  • nudności
  • wymioty
  • owrzodzenia
  • stany zapalne błon śluzowych
  • zaburzenia czynności wątroby
  • żółtaczka
  • omdlenia
  • duszność
Miedź

Minerał pełniący funkcję regulacyjną w organizmie. Pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu tkanek łącznych, wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego i nerwowego. Bierze udział w procesie regeneracji stawów, chroni komórki przed starzeniem, pomaga w utrzymaniu prawidłowej pigmentacji skóry i włosów. Ważna dla równowagi hormonalnej.

Niedobór

Niedobór tego minerału w organizmie może być spowodowany stosowaniem diet eliminacyjnych, okresem laktacji oraz suplementowaniem cynku w superdawkach.

Objawy
  • problemy z metabolizmem miedzi
  • nieprawidłowości w tkance łącznej, co wiąże się z niekorzystnymi zmianami w układzie kostnym i naczyniowym,
  • anemia wynikająca z nieprawidłowego wykorzystania żelaza (gorsze wchłanianie żelaza, zmniejszenie liczby czerwonych krwinek)
  • zaburzenia centralnego układu nerwowego
  • spadek pigmentacji włosów
  • opóźnienie wzrostu
  • większa podatność na infekcje
  • zaburzenia metabolizmu glukozy i cholesterolu
  • w przypadku niemowląt niedobory miedzi związane są z zaburzeniami układu immunologicznego i sercowo-naczyniowego.

Nadmiar

Do sytuacji nadmiaru miedzi w organizmie przyczyniają się w szczególności dwie choroby – Alzheimera i Wilsona.

Selen

Pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tarczycy oraz układu odpornościowego. Przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy. Chroni organizm przed starzeniem wolnorodnikowym, wspiera proces ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym. Pomaga w zachowaniu zdrowych włosów i paznokci.

Orzechy z obszarów Peru i Boliwii zawierają znacznie niższe zawartości selenu niż orzechy brazylijskie pochodzące z Brazylii. Stwierdzono, że orzechy z Boliwii i Peru nie stanowią dobrego źródła selenu w diecie.

Niedobór

Osoby spożywające mało produktów bogatych w selen (np. orzechów brazylijskich) są narażone na niedobór tego pierwiastka. Na poziom selenu w organizmie niekorzystnie wpływa również palenie tytoniu.

Objawy
  • zaburzenia czynności tarczycy
  • zaburzenia odporności
  • obniżenie płodności (pogorszenie jakości nasienia)

Nadmiar

Nadmiar selenu w organizmie mogą spowodować dwie sytuacje – bardzo duże spożycie orzechów brazylijskich lub nadmierna suplementacja tego minerału.

Objawy
  • łamliwość i utrata paznokci
  • wypadanie włosów
  • wymioty
  • oddech o zapachu czosnku
  • pocenie się
  • stany depresyjne
  • drażliwość
Molibden

Molibden jest jednym z mikroelementów niezbędnych człowiekowi do zachowania zdrowia. Bierze udział w prawidłowym metabolizmie aminokwasów siarkowych, wpływa również na metabolizm puryn w wątrobie.

Niedobór

Niedobór molibdenu może doprowadzić do poważnych zmian w organizmie. O suplementacji tego mikroelementu powinny pamiętać przede wszystkim osoby, które często spożywają potrawy smażone, stosujące monotonną lub mającą spowodować spadek wagi dietę. Ilość molibdenu w pokarmie zależy od tego, gdzie uprawiane są produkty, z których później powstają nasze posiłki.

Objawy
  • problemy z metabolizmem kwasu moczowego
  • osłabienie zdolności detoksykacji wątroby
  • podwyższony poziom kwasu moczowego

Nadmiar

Nadmiar molibdenu zdarza się niezwykle rzadko – nie ma możliwości przedawkowania tego mikroelementu jedząc zrównoważone i pełnowartościowe posiłki.

Objawy
  • zaburzenia neurologiczne
Chrom

Chrom to pierwiastek, który ma wpływ między innymi na metabolizm węglowodanów w organizmie. Pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi, zmniejsza łaknienie na smak słodki.

Niedobór

Na niedobór chromu narażone są osoby mające duże łaknienie na słodkie potrawy. O suplementacji tego pierwiastka należy pamiętać również w przypadku występowania miażdżycy lub cukrzycy typu II.

Objawy
  • problemy z gospodarką cukrową
  • podwyższony poziom złego cholesterolu LDL

Nadmiar

Nadmiar chromu w organizmie może spowodować nadmierna suplementacja tego pierwiastka.

Objawy
  • bóle głowy
  • nudności
  • wymioty
Mangan

Minerał wspomagający prawidłowe tworzenie tkanek łącznych. Przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego. Pomaga w utrzymaniu zdrowych kości - jego niedobór może negatywnie odbić się na stawach.

Niedobór

Na niedobór tego mikroelementu narażone są osoby stosujące restrykcyjne diety odchudzające oraz przyjmujące środki na przeczyszczenie.

Objawy
  • opóźnienie w rozwoju fizycznym
  • problemy ze stawami

Nadmiar

Nadmiar manganu w organizmie może spowodować nadmierna suplementacja tego minerału.

Objawy
  • zwiększone ryzyko powstawania chorób neurodegeneracyjnych (demencja, choroba Parkinsona, schizofrenia)
Wapń

Wapń jest podstawowym budulcem kości i zębów. Jest również odpowiedzialny za prawidłową kurczliwość mięśni i krzepliwość krwi, a także wspomaga przemianę materii. Zarówno niedobór (hipokalcemia), jak i nadmiar (hiperkalcemia) tego pierwiastka jest niebezpieczny dla organizmu człowieka.

Niedobór

Niedobór wapnia może wynikać z eliminowania produktów bogatych w ten składnik mineralny z diety. Dodatkowo na jego poziom ma wpływ upośledzona praca jelit lub niewydolność nerek.

Objawy
  • bóle stawów
  • drętwienie kończyn
  • skurcze mięśni
  • uszkodzenia w uzębieniu
  • zwiększona podatność na łamanie kości

Nadmiar

Nadmierna ilość wapnia wynika najczęściej z nadmiernej podaży suplementów bogatych w ten składnik mineralny. Pojawia się również, gdy wapń nadmiernie uwalnia się z kości lub zbyt duże jego ilości są pobierane z układu pokarmowego.

Objawy
  • nudności
  • zaparcia
  • brak apetytu
  • kamienie nerkowe

Witaminy

Witaminy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania żywego organizmu. Ze względu na rozpuszczalność dzielą się na witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (witaminy A, D, E i K) i rozpuszczalne w wodzie (witaminy B i C).

Witamina B1 - Tiamina

Witamina odpowiedzialna jest za regulowanie procesów wytwarzania węglowodanów. Ważna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, metabolizmu energetycznego i serca. Pomaga we właściwym utrzymaniu funkcji psychologicznych.

Niedobór

Na niedobór witaminy B1 narażone są osoby żyjące w stresie, ciężko pracujące fizycznie lub uprawiające sport wyczynowy. Długotrwała hospitalizacja, zaburzona gospodarka węglowodanowa czy nadużywanie alkoholu to sytuacje, w których powinno się pamiętać o suplementacji tej witaminy.

Objawy
  • zmęczenie
  • osłabienie
  • oczopląs
  • zaburzenia pamięci, koncentracji
  • drażliwość
  • spadek nastroju, depresja
  • zaburzenia koncentracji
  • niewydolność krążenia, przyspieszona akcja serca, powiększenie serca, obrzęki kończyn
  • nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha
  • spadek masy ciała

Nadmiar

W przypadku tej witaminy przedawkowanie jest bardzo trudne i możliwe tylko przy wlewach dożylnych.

Objawy
  • poty
  • nudności
  • zmęczenie
  • duszności
  • zawroty głowy
  • reakcje alergiczne
Witamina B2 - Ryboflawina

Składnik niezbędny w utrzymaniu przemian energetycznych, prawidłowego stanu czerwonych krwinek oraz błon śluzowych. Przyczynia się do właściwego funkcjonowania układu nerwowego. Pomaga zachować zdrową skórę i utrzymać prawidłowe widzenie.

Niedobór

Na niedobór tej witaminy narażone są osoby często spożywające alkohol oraz przyjmujące środki antykoncepcyjne lub estrogeny. Dodatkowo o suplementacji powinno się pamiętać w przypadku występowania anemii lub mutacji w genie MTHFR (kwas foliowy).

Objawy
  • zapalenie kącików ust
  • złuszczanie naskórka
  • zapalenie języka
  • łojotokowe zapalenie skóry
  • zaczerwienienie, suchość spojówek
  • dysfunkcje układu nerwowego i hormonalnego
  • opóźnienie wzrostu
  • pogorszenie ostrości wzroku
  • łatwe męczenie oczu
  • swędzenie w okolicy ujścia pochwy
  • wypadanie włosów
  • problemy z koncentracją
  • bezsenność
  • zawroty głowy
  • zaburzenia oddychania
  • dystrofie mięśni

Nadmiar

Nadmiar tej witaminy wydalany jest z moczem, trudno zatem doprowadzić do sytuacji przedawkowania.

Witamina B3 - Niacyna

Jest niezbędną dla zdrowia witaminą, która przyczynia się do utrzymania właściwego metabolizmu energetycznego, funkcjonowania układu nerwowego oraz funkcji psychologicznych. Pomaga utrzymać prawidłowy stan błon śluzowych. Między innymi dzięki jej działaniu mamy zdrową skórę, odczuwamy mniejsze zmęczenie czy znużenie.

Niedobór

Niedoborem tej witaminy narażone są osoby przyjmujące antybiotyki, sulfonamidy, leki nasenne, estrogeny lub stosujące antykoncepcję hormonalną. O suplementacji powinno się pamiętać również w sytuacji nadmiernego spożycia kawy, herbaty oraz cukru.

Objawy
  • uczucie znużenia,
  • brak łaknienia,
  • zaburzenia procesów trawienia
  • spowolnienie motoryki jelit,
  • zmiany zapalne w jamie ustnej,
  • zapalenie języka
  • dłuższe objawy niedoboru niacyny i tryptofanu to pelagra

Nadmiar

Sytuację nadmiaru witaminy B3 w organizmie może wywołać jej przesadna suplementacja dawkami terapeutycznymi.

Objawy
  • zaczerwienieniem twarzy
  • uderzenia gorąca
  • zwyrodnienie plamki żółtej
  • hiperurykemia
Witamina B5 - Kwas pantotenowy

Witamina B5 w szczególności przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Pozytywnie wpływa na układ nerwowy, pomaga utrzymać prawidłowy metabolizm energetyczny. Wpływa na syntezę i metabolizm hormonów steroidowych, witaminy D i niektórych neuroprzekaźników. Pomaga w utrzymaniu sprawności umysłowej na właściwym poziomie.

Niedobór

Zwiększony stres i praca fizyczna to dwa czynniki, które w znacznym stopniu przyczyniają się do sytuacji niedoboru tego składnika w organizmie. Grupą ludzi, która szczególnie powinna pamiętać o suplementacji są sportowcy. Niedobór witaminy B5 występuje również w przypadku choroby alkoholowej oraz niedożywienia.

Objawy
  • zmiany skóry, włosów,
  • zahamowanie wzrostu,
  • spadek masy ciała,
  • zaburzenia układu pokarmowego
  • zaburzenia układu nerwowego,
  • problemy z gojeniem ran,
  • częstsze infekcje
  • objawy zaobserwowane w czasie II wojny światowej u więźniów:
  • drętwienie oraz bolesne palenie i mrowienie stóp, czyli tzw. “zespół pieczenia stóp”
  • bóle głowy,
  • zmęczenie,
  • nudności,
  • zaburzenia czucia kończyn

Nadmiar

Sytuacja nadmiaru tej witaminy w organizmie jest właściwie niespotykana. Tylko w przypadku podawania hiperdawek mogą wystąpić biegunki.

Witamina B6 - Pirydoksyna

Ma najszersze działanie z witamin grupy B. Niezwykle ważna dla układu nerwowego. Przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego. Reguluje przemiany homocysteiny oraz metabolizm białka i glikogenu. Wspomaga układ odpornościowy i nerwowy oraz utrzymanie właściwych funkcji psychologicznych. Jej obecność jest istotna podczas procesu produkcji czerwonych krwinek, przyczynia się do regulacji aktywności hormonalnej. O jej niedoborze może świadczyć uczucie zmęczenia i znużenia.

Niedobór

Na niedobór tej witaminy narażone są w szczególności kobiety w czasie ciąży i w okresie laktacji. O suplementacji powinny również pamiętać osoby po 50 roku życia lub regularnie spożywające alkohol i palące papierosy.

Objawy
  • egzema
  • zajady
  • łojotokowe zapalenie skóry
  • zapalenie języka
  • zapalenie jamy ustnej
  • niedokrwistość mikrocytarna
  • zaburzenia neurologiczne
  • akumulacja niewykorzystanego żelaza
  • kumulacja białek wiążących żelazo: hemosyderyny i ferrytyny w szpiku kostnym
  • depresja
  • drgawki
  • apatia
  • bezsenność
  • pogorszenie samopoczucia
  • zmniejszenie odporności na infekcje
  • kamica nerkowa
  • zmęczenie
  • jeden z czynników rozwoju miażdżycy

Nadmiar

Nadmiar tej witaminy w organizmie jest rzadki – może wystąpić w przypadku stosowania dawek leczniczych.

Objawy
  • neuropatie sensoryczne
  • ataksje sensoryczne
Witamina B7 - Biotyna

Jedna z "witamin piękna" - pomaga zachować zdrową skórę i włosy. Przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego i funkcji psychologicznych. Wspomaga właściwe funkcjonowanie układu nerwowego oraz metabolizmu makroskładników odżywczych. Zawdzięczamy jej również wsparcie przy utrzymaniu prawidłowego stanu błon śluzowych.

Niedobór

Na niedobór tej witaminy narażone są osoby z hiperglikemią i insulinoornością, będące na długotrwałym żywieniu pozajelitowym, chorujące na nerki lub przyjmujące sulfonamidy i antybiotyki. Problemy z poziomem biotyny we krwi mogą wystąpić również przy zaburzeniu trawienia i wchłaniania oraz flory bakteryjnej jelit. O suplementacji powinny w szczególności pamiętać osoby nadmiernie spożywające surowe jaja oraz palące tytoń.

Objawy
  • łuszczycowe zmiany skórne
  • opóźniony rozwój dziecka
  • brak apetytu
  • nudności
  • wymioty
  • zapalenie skóry
  • zapalenie spojówek
  • ataksja
  • wypadanie włosów
  • wzrost poziomu cholesterolu
  • bóle mięśniowe
  • stany lękowe
  • halucynacje
  • podwyższony poziom cholesterolu

Nadmiar

Jedyną sytuacją, w której może dojść do nadmiaru biotyny we krwi, jest przesadna suplementacja dawkami leczniczymi.

Objawy
  • bóle brzucha
  • nudności
  • wymioty
  • biegunka
Witamina B9 - Kwas foliowy

Niezwykle ważna witamina spełniająca wiele funkcji.  Przyczynia się do wzrostu tkanek matczynych w czasie ciąży oraz do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Pomaga w prawidłowej syntezie aminokwasów i produkcji krwi, a także w utrzymaniu właściwego metabolizmu homocysteiny. Wspiera układ odpornościowy, reguluje funkcje psychologiczne, korzystnie wpływa na układ nerwowy.  

Spożycie kwasu foliowego u większości Polaków jest niewystarczające

Niedobór

Niedoborem tej witaminy narażone są osoby przyjmujące leki przeciwzapalne, przeciwpadaczkowe, barbiturany oraz leki antykoncepcyjne. O suplementacji należy pamiętać w sytuacji nadmiernego spożywania alkoholu lub palenia tytoniu. Niedobór kwasu foliowego może wystąpić w przypadku chorób przewodu pokarmowego lub niedoboru witaminy B12.

Objawy
  • wady cewy nerwowej
  • zaburzenia układu nerwowego
  • wzrost liczby urodzeń dzieci z wrodzonymi wadami serca i niską masą urodzeniową
  • niedokrwistość megaloblastyczna
  • rozwój miażdżycy
  • zwiększone ryzyko niektórych nowotworów
  • zaburzenia neuropsychiatryczne
  • nadpobudliwość
  • trudności w zasypianiu
  • zaburzenia wzrostu
  • zaburzenia trawienia
  • niedożywienie
  • biegunka
  • utrata apetytu

Nadmiar

Podobnie jak w przypadku większości witamin – do nadmiaru kwasu foliowego może dojść tylko w przypadku przesadnej suplementacji.

Objawy
  • zaburzenie parametrów krwi
  • zaburzenie gospodarki witaminą B12
Witamina B12 - Kobalamina

Witamina niezbędna do poprawnego działania procesów metylacji. Pomaga w prawidłowej produkcji czerwonych krwinek, funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz nerwowego. Reguluje funkcje psychologiczne, odgrywa ważną rolę w procesie podziału komórek. Przyczynia się do utrzymania właściwego metabolizmu energetycznego oraz metabolizmu homocysteiny. Oznaką niedoboru może być uczucie zmęczenia i znużenia.

Niedobór

Na niedobór witaminy B12 narażone są osoby, które wykluczyły mięso ze swojej diety. Dodatkowo na jej poziom w organizmie wpływają problemy żołądkowo-jelitowe, zgaga, wrzody żołądka, a także przyjmowanie leków (inhibitory pompy protonowej) oraz leczenie metforminą. O suplementacji powinny pamiętać w szczególności osoby po 50 roku życia.

Objawy
  • niedokrwistość megaloblastyczna
  • zaburzenia neurologiczne (neuropatie, mielopatie, zaburzenia neuropsychiatryczne, atrofia nerwu wzrokowego)
  • zmiany zwyrodnieniowe błony śluzowej żołądka
  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe
  • brak apetytu
  • stany zapalne ust
  • zaburzenia wzrostu u dzieci
  • nieprzyjemny zapach z ust
  • hiperhomocysteinemia
  • jąkanie się
  • depresja
  • dolegliwości miesiączkowe

Nadmiar

Podobnie jak w przypadku innych witamin – do nadmiaru  może dojść w sytuacji przyjmowania hiperdawek witaminy B12, np. w formie zastrzyków.

Objawy
  • krwotoki z nosa
  • objawy uczuleniowe
Witamina C

Niewątpliwie najbardziej znana z witamin, posiada bardzo szerokie spektrum działania. Pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego (zwłaszcza w trakcie intensywnych ćwiczeń i po nich), układu nerwowego oraz naczyń krwionośnych. Wspiera właściwą produkcję kolagenu, dzięki czemu przyczynia się do odpowiedniego funkcjonowania kości, chrząstek, dziąseł, skóry i zębów. Podobnie jak inne witaminy, jest pośrednio odpowiedzialna za utrzymanie metabolizmu energetycznego i prawidłowych funkcji psychologicznych. Pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz w regeneracji zredukowanej formy witaminy E. Zwiększa przyswajanie żelaza. Jej niedobór może sygnalizować uczucie zmęczenia i znużenia.

Palenie tytoniu zwiększa zapotrzebowanie na witaminę C o 40%, a stosowanie aspiryny 3-krotnie zwiększa jej wydalanie.

Niedobór

Na niedobór witaminy C narażone są przede wszystkim kobiety w czasie ciąży i w okresie laktacji. O suplementacji powinny pamiętać osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze i cukrzycę. Obniżenie poziomu witaminy C we krwi może powodować zwiększony stres.

Objawy
  • osłabienie organizmu
  • zwiększona podatność na infekcje
  • zmęczenie
  • zmniejszenie wydolności fizycznej
  • utrudnione gojenie ran
  • krwawienie z dziąseł
  • zaburzenia syntezy kolagenu
  • niedokrwistość
  • zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów
  • szkorbut

Nadmiar

Nadmiar może powodować suplementacja tej witaminy megadawkami.

Objawy
  • powstawanie kamieni nerkowych
  • zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi.
  • biegunki
Witamina D

Witamina słońca, która obecnie przeżywa swój renesans i bliżej jej do hormonów niż do witamin. Pomaga w prawidłowych wchłanianiu wapnia i fosforu, utrzymaniu zdrowych kości i zębów, właściwym funkcjonowaniu mięśni oraz układu odpornościowego. Bierze udział w procesie podziału komórek, wspomaga utrzymanie prawidłowego poziomu wapnia we krwi.

Blisko 95% Polaków ma niedobór witaminy D, przez co jej suplementacja jest obowiązkowa.

Niedobór

Określana jest „witaminą słońca”, więc na jej niedobór narażone są osoby przybające w zamkniętych pomieszczeniach w godzinach 10-15 oraz używające kremów z filtrem UV. O suplementacji powinny pamiętać również osoby w podeszłym wieku – wówczas jej wytwarzanie w skórze zmniejszone jest o 75% oraz chorujące na otyłość.

Objawy
  • krzywica u dzieci
  • rozmiękczanie i zrzeszotnienie kości u dorosłych
  • rozwój cukrzycy typu 1 w 1 roku życia
  • rozwój choroby Alzheimera
  • zaburzenia nastroju, depresja
  • choroba Parkinsona
  • choroby immunologiczne
  • choroby zapalne jelit
  • reumatoidalne zapalenie stawów
  • stwardnienie rozsiane
  • choroby tarczycy
  • ryzyko nowotworów

Nadmiar

Nadmiar tej witaminy w naszym organizmie może spowodować jej nadmierna suplementacja.

Objawy
  • nudności
  • biegunka
  • spadek masy ciała
  • łatwe męczenie się
  • nadmierna potliwość
  • brak apetytu
  • senność
  • opóźnienie w rozwoju dziecka
  • zaburzenia rytmu serca
  • wzmożone oddawanie moczu
  • ból oczu
  • ból szczęk, stawów, mięśni
  • ból głowy
  • świąd skóry
  • zwiększone ryzyko rozwoju miażdżycy
  • zwiększone ryzyko kamicy nerkowe
Witamina E

Zwana witaminą młodości, pomaga w ochronie komórek przed procesami starzenia i stresem oksydacyjnym. Należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jest niezwykle ważna dla płodności.

Spożywanie wysoko przetworzonych produktów może spowodować ubytek witaminy E nawet do 75%.

Niedobór

Niedoborem tej witaminy narażone są osoby przyjmujące środki antykoncepcyjne, hormony tarczycy, estrogeny i leki przeczyszczające.

Objawy
  • brak charakterystycznych objawów niedoboru witaminy E
  • osłabienie mięśni
  • rogowacenie i wczesne starzenie się skóry
  • gorsze gojenie ran
  • zaburzenia neurologiczne
  • spadek koncentracji
  • rozdrażnienie
  • niedokrwistość u niemowląt i dzieci
  • bezpłodność
  • pogorszenie wzroku
  • zwiększenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych
  • zwiększenie ryzyka miażdżycy i chorób nowotworowych

Nadmiar

Nadmiar może wystąpić w naszym organizmie w sytuacji przyjmowania hiperdawek tej witaminy lub w okresie ciąży.

Objawy
  • zmęczenie
  • bóle głowy
  • osłabienie mięśni
  • zaburzenia widzenia

Substancje Bioaktywne

Substancje bioaktywne to podstawowe składniki odżywcze, a także związki nieodżywcze, naturalnie występujące w surowcu lub produkcie poddanym procesowi technologicznemu. Wpływają na funkcje fizjologiczne i metaboliczne organizmu (wzmacniają, osłabiają lub modyfikują).

Sylimaryna

Substancja niezwykle ważna dla wątroby - działa ochronnie i regeneruje komórki wątrobowe. Naturalnie występuje w ostropeście plamistym.

Niedobór

Sylimaryna nie jest substancją niezbędną do życia – brak zatem sytuacji nasilających jej niedobór.

Nadmiar

Stosowanie megadawek w suplementacji może doprowadzić do nadmiaru sylimaryny w organizmie.

Objawy
  • biegunki
  • wymioty
  • nudności
Cholina

Substancja niegdyś zaliczana do witamin z grupy B, pomaga przede wszystkim w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby. Bierze udział w budowaniu błon komórkowych, przyczynia się do utrzymania właściwego metabolizmu homocysteiny oraz metabolizmu tłuszczów.

Niedobór

Cholina produkowana jest wewnętrznie – jej niedobór zdarza się tylko przy skrajnym niedożywieniu.

Nadmiar

Stosowanie megadawek w suplementacji może doprowadzić do nadmiaru choliny w organizmie.

Likopen

Wpływa na zmniejszenie ryzyka nowotworów i działa bardzo pozytywnie na serce. Naturalnie występuje w pomidorach. Podobnie jak karoten bierze udział w wychwytywaniu wolnych rodników w komórkach.

Niedobór

Likopen nie jest substancją niezbędną do życia, nie występują zatem sytuacje jego niedoboru.

Nadmiar

Przedawkowanie likopenu jest właściwie niemożliwe – do takiej sytuacji może dojść tylko w przypadku suplementacji megadawkami.

Koenzym Q10

Określana jest jako jedna z "substancji młodości" - jej brak przyspiesza procesy starzenia. Bierze udział w procesach wytwarzania energii w organizmie. Stabilizuje błony komórkowe, wykazuje działanie antyoksydacyjne, bierze udział w procesach odpornościowych.

Maksymalna zawartość tej substancji w organizmie jest osiągana w wieku 20 lat, a później systematycznie spada.

Niedobór

Jest wiele sytuacji sprzyjających niedoborowi koenzymu Q10. Mogą na to wpłynąć rozmaite kuracje odchudzające, niewłaściwe odżywianie, spożywanie przetworzonej żywności, a także niedożywienie i alkoholizm. O suplementacji powinny pamiętać osoby po 50 roku życia, chorujące na nadciśnienie lub kardiomiopatię. Na poziom tej substancji w naszym organizmie niekorzystnie wpływają zatrucia i zakażenia.

Objawy
  • objawy kliniczne niedoboru Q10 są niejednoznaczne
  • początkowo mogą to być objawy zespołu przewlekłego zmęczenia
  • następnie pojawiają się objawy z narządów niedoborowych w Q10
  • zaburzenia wytwarzania związków wysokoenergetycznych, co wiąże się ze zmniejszeniem sprawności komórki, tkanki, całego organizmu
  • w wyniku niedoborów Q10 może rozwinąć się wiele chorób, takich jak choroby serca, nowotwory, cukrzyca, miażdżyca, choroby mięśni, choroby neurodegeneracyjne
  • zaburzenia regeneracji
  • zmniejszona ruchliwość plemników

Nadmiar

Sytuacje nadmiaru koenzymu Q10 w naszym organizmie praktycznie się nie zdarzają.

Luteina

Barwnik roślinny należący do rodziny karotenoidów. Działa ochronnie na narząd wzroku - zmniejsza ilość wolnych rodników w gałce ocznej, przez co spowalnia proces zwyrodnienia plamki żółtej.

Niedobór

Luteina nie jest niezbędna do życia, przez co nie ma informacji o objawach jej niedoboru.

Nadmiar

Przedawkowanie luteiny jest praktycznie niemożliwe – może wystąpić tylko w przypadku suplementacji megadawkami.

Fosfatydylocholina

Jej potoczna nazwa to lecytyna. Jest niezbędna do prawidłowej pracy wątroby, układu nerwowego, podnosi sprawność intelektualną. Uczestniczy w budowie błon komórkowych.

Niedobór

Fosfatydylocholina jest wytwarzana w organizmie, nie stwierdzono zatem objawów jej niedoboru.

Nadmiar

Niemożliwe jest przedawkowanie lecytyny.

Kwasy Omega-3

Kwasy omega-3 pomagają zapobiec chorobom, zachować młodość i poprawić nastrój. Dzięki odpowiedniej dawce kwasów tłuszczowych omega-3 unikniesz np. zwyrodnienia plamki żółtej, choroby Alzheimera, alergii czy chorób serca. Kwasy omega-3 są niezbędne zwłaszcza kobietom w ciąży i małym dzieciom.

EPA

Kwasy omega-3 to specjalny rodzaj tłuszczów, których nie produkuje organizm człowieka - trzeba je dostarczyć z dietą. Są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Mają udowodnione naukowo działanie wspomagające pracę serca i układu krążenia, zmniejszają ryzyko wystąpienia zawału. Pomagają utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu we krwi.

Trudno jest spożyć odpowiednie ilości kwasów omega-3 – w tym celu musielibyśmy jeść blisko 100 gramów łososia dziennie! Dlatego zalecana jest suplementacja.

Niedobór

Na niedobór narażone są osoby, które wykluczyły ze swojej diety ryby.

Objawy
  • Zaburzenia widzenia u dzieci
  • Podwyższony stan zapalny
  • Miażdżyca
  • Udary
  • Zawały
  • Opóźnienie rozwojowe

Nadmiar

Nadmiar kwasów omega-3 zdarza się niezwykle rzadko (tylko w przypadku stosowania megadawek).

Objawy
  • Krwawienia z nosa
  • Zaburzenia krzepnięcia
  • Biegunki
DHA

Kwasy omega-3 to specjalny rodzaj tłuszczów, których nie produkuje organizm człowieka -  trzeba je dostarczyć z dietą. Są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Mają udowodnione naukowo działanie wspomagające serce i układ krążenia. Pomagają utrzymać właściwy poziom cholesterolu we krwi oraz prawidłowe widzenie. Przyczyniają się do odpowiedniego funkcjonowania mózgu.

Trudno jest spożyć odpowiednie ilości kwasów omega-3 – w tym celu musielibyśmy jeść blisko 100 gramów łososia dziennie! Dlatego zalecana jest suplementacja.

Niedobór

Przyczyną niedoboru kwasów omega-3 może być niskie spożycie ryb w diecie lub brak suplementacji.

Objawy
  • Zaburzenia widzenia u dzieci
  • Podwyższony stan zapalny
  • Miażdżyca
  • Udary
  • Zawały
  • Opóźnienie rozwojowe

Nadmiar

Nadmiar kwasu omega-3 zdarza się niezwykle rzadko i najczęściej jest wynikiem przyjmowania hiperdawek.

Objawy
  • Krwawienia z nosa
  • Zaburzenia krzepnięcia
  • Biegunki

Probiotyki

Probiotyki, czyli tzw. dobre bakterie, mają potwierdzone licznymi badaniami właściwości lecznicze - wspomagają m.in. leczenie biegunek, alergii, atopii, chorób zapalnych jelit i wątroby, wzmacniają odporność organizmu. Probiotyki występują naturalnie w niektórych produktach spożywczych oraz są dostępne jako suplementy diety.

Saccharomyces Boulardii CNCM I-745

Rodzaj grzyba probiotycznego, który wspomaga prawidłową pracę jelit, sprzyjając regeneracji ich nabłonka. Skraca czas trwania oraz stopień nasilenia biegunki ostrej i kolejnych biegunek infekcyjnych u dzieci, zmniejsza objawy biegunek podróżnych. Chroni równowagę między “dobrymi” i “złymi” bakteriami w jelicie. Ma dużą zdolność wzrostu i przeżywania podczas antybiotykoterapii. Stosowany w dolegliwościach związanych z IBS (zespółem jelita drażliwego) oraz osłonowo w biegunkach występujących w żywieniu dojelitowym. Polecany w biegunce poantybiotykowej zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.

Niedobór

Zachodni styl życia, mała ilość spożywanych produktów fermentowanych oraz niewielkie ilości błonnika pokarmowego w diecie – to jedne z przyczyn niedoboru tego grzyba w organizmie. O suplementacji powinny pamiętać osoby zażywające antybiotyki, spożywające produkty wysoko przetworzone oraz żyjące w przewlekłym stresie. Niekorzystnie wpływa również przebywanie w zanieczyszczonym środowisku.

Objawy

Nie stwierdzono bezpośrednich objawów niedoboru.

Nadmiar

Do nadmiernego namnożenia tego grzyba w organizmie może dojść w przypadku zespołu rozrostu bakteryjnego jelita oraz w wyniku stosowania leków immunosupresyjnych.

Objawy
  • wzdęcia
  • gazowanie się jelit
  • bóle brzucha
  • nudności
  • wymioty
  • wzdęcia
  • chroniczne zaparcia
  • chroniczne biegunki
  • odbijanie
  • stan zapalny śluzówki żołądka
  • ciężkość poposiłkowa
  • refluks
  • zgaga
  • anemia
  • stany depresyjne
  • bóle stawów
  • problemy skórne
Inulina

Substancja podobna do błonnika. Stanowi pokarm dla bakterii w jelitach, wspomaga ich prawidłową pracę. Chroni równowagę między “dobrymi” i “złymi” bakteriami, które się w nich znajdują.

Niedobór

Niedobór może wystąpić w przypadku spożywania małej ilości produktów zawierających inulinę (cebula, czosnek, szparagi, banany, cykoria).

Nie stwierdzono bezpośrednich objawów niedoboru.

Nadmiar

Nadmiar inuliny najczęściej jest wynikiem suplementowania hiperdawek tej substancji.

Objawy
  • Zaparcia
  • Nudności
  • Bóle brzucha
  • Biegunki
  • Wymioty
Bifidobacterium breve BR03

Szczep bakterii, który wspomaga prawidłową pracę jelit, sprzyja regeneracji ich nabłonka. Należy do klasy bakterii beztlenowych produkujących kwas mlekowy ważny dla pracy jelit, chroni równowagę między “dobrymi” i “złymi” bakteriami, które się w nich znajdują. Skraca czas trwania oraz stopień nasilenia biegunki ostrej i kolejnych biegunek infekcyjnych u dzieci. Chroni przed rozwojem grzybicy i drożdżycy przewodu pokarmowego, zwłaszcza w trakcie stosowania antybiotyków i sulfonamidów. Stosowany osłonowo w biegunkach występujących w żywieniu dojelitowym oraz w dolegliwościach związanych z IBS (zespołem jelita drażliwego). Ma dużą zdolność wzrostu i przeżywania podczas antybiotykoterapii, polecany w biegunce poantybiotykowej zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.

Niedobór

Zachodni styl życia, mała ilość spożywanych produktów fermentowanych oraz niewielkie ilości błonnika pokarmowego w diecie – to jedne z przyczyn niedoboru tej bakterii w organizmie. O suplementacji powinny pamiętać osoby zażywające antybiotyki, spożywające produkty wysoko przetworzone oraz żyjące w przewlekłym stresie. Niekorzystnie wpływa również przebywanie w zanieczyszczonym środowisku.

Objawy
  • Biegunki poantybiotykowe
  • Rzekomobłoniaste zapalenie jelit

Nadmiar

Do nadmiaru tej bakterii w organizmie może dojść w przypadku zespołu rozrostu bakteryjnego jelita oraz w wyniku stosowania leków immunosupresyjnych.

Objawy
  • Wzdęcia
  • Gazowanie się jelit
  • Bóle brzucha
  • Nudności
  • Wymioty
  • Wzdęcia
  • Chroniczne zaparcia
  • Odbijanie
  • Stan zapalny śluzówki żołądka
  • Ciężkość poposiłkowa
  • Refluks
  • Zgaga
  • Anemia
  • Stany depresyjne
  • Bóle stawów
  • Problemy skórne
Lactobacillus plantarum LP01

Jeden z najlepiej przebadanych szczepów bakteryjnych na świecie. Wspomaga prawidłową pracę jelit, sprzyja regeneracji ich nabłonka. Należy do klasy bakterii beztlenowych produkujących kwas mlekowy ważny dla pracy jelit. Skraca czas trwania oraz stopień nasilenia biegunki ostrej i kolejnych biegunek infekcyjnych u dzieci. Chroni przed rozwojem grzybicy i drożdżycy przewodu pokarmowego, zwłaszcza w trakcie stosowania antybiotyków i sulfonamidów. Stosowany osłonowo w biegunkach występujących w żywieniu dojelitowym oraz w dolegliwościach związanych z IBS (zespołem jelita drażliwego). Polecany w biegunce poantybiotykowej zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, zmniejsza objawy biegunki podróżnych.

Niedobór

Zachodni styl życia, mała ilość spożywanych produktów fermentowanych oraz niewielkie ilości błonnika pokarmowego w diecie – to jedne z przyczyn niedoboru tej bakterii w organizmie. O suplementacji powinny pamiętać osoby zażywające antybiotyki, spożywające produkty wysoko przetworzone oraz żyjące w przewlekłym stresie. Niekorzystnie wpływa również przebywanie w zanieczyszczonym środowisku.

Objawy
  • Biegunki poantybiotykowe
  • Rzekomobłoniaste zapalenie jelit

Nadmiar

Do nadmiaru tej bakterii w organizmie może dojść w przypadku zespołu rozrostu bakteryjnego jelita.

Objawy
  • Wzdęcia
  • Gazowanie się jelit
  • Bóle brzucha
  • Nudności
  • Wymioty
  • Wzdęcia
  • Chroniczne zaparcia
  • Odbijanie
  • Stan zapalny śluzówki żołądka
  • Ciężkość poposiłkowa
  • Refluks
  • Zgaga
  • Anemia
  • Stany depresyjne
  • Bóle stawów
  • Problemy skórne